Op de snikhete avond van 12 juni lieten Loenersloters zich informeren over de Baambrugse plannen voor een zonneveld. In de Montessori-school van het dorp waren zo'n 25 inwoners aanwezig die luisterden naar de stand van zaken bij Energiek Baambrugge. Het ging niet alleen over de vorderingen in het buurdorp, maar ook over hoe Loenersloot zelf mee zou kunnen doen. De bedoeling was om binnen een uur klaar te zijn, maar dat bleek al snel niet haalbaar. De laatste gasten namen pas tegen tegen elven afscheid.
Joost Festen van de dorpsraad Loenersloot heette iedereen welkom. Hij waardeerde het dat een groep Baambruggers naar het dorp was gekomen om een toelichting te geven op de mogelijkheden voor een zonneveld in het buitengebied. En hij was vooral ook nieuwsgierig naar hoe zijn eigen dorp zou kunnen meedoen. Daarna gaf hij het woord aan Lesley Cordewener van Energiek Baambrugge die een overzicht van de avond schetste. Die begon met een simpele vraag.
Waarom is het eigenlijk nodig, zo'n zonneveld?
Om die vraag te beantwoorden vertelde klimaatjournalist Heleen Ekker hoe het er voorstaat met de opwarming van de aarde. En vooral ook wat er is afgesproken om dat zoveel mogelijk tegen te gaan. Helaas was het geen optimistisch verhaal. Volgens het klimaatverdrag van Parijs uit 2015 moeten we de opwarming beperken tot onder de twee graden en het liefst tot anderhalve graad. Met de huidige afspraken in de wereld gaat dat niet lukken. De anderhalve graad opwarming bereiken we al ergens in de komende jaren. En zelfs als alle landen hun beloofde maatregelen uitvoeren, eindigen we in de toekomst nog ver boven de twee graden. Het punt waarboven volgens wetenschappers onze wereld te maken zal krijgen met onbeheersbare en onomkeerbare problemen als zeespiegelstijging, extreme droogte en vernietiging van biodiversiteit.
Wat doen we er aan?
In Nederland dragen we ons steentje bij met het klimaatakkoord. Een groot pakket maatregelen met als doel in 2050 - en liefst eerder - geen broeikasgassen meer uit te stoten. Dat betekent dat we af moeten van olie, gas en kolen als brandstof en massaal over moeten overstappen op duurzaam opgewekte elektriciteit. Heleen vertelde dat Nederland op stoom begint te komen met deze zogenoemde energietransitie, maar dat nou net de provincie Utrecht behoorlijk achterloopt. En omdat zowel de gemeente De Ronde Venen als Stichtse Vecht geen windmolens wil, worden alle kaarten op zonne-energie gezet. Liefst zoveel mogelijk op daken, maar het zal onvermijdelijk zijn om ook zonnevelden aan te leggen.
Wat willen de gemeenten dan eigenlijk?
Deze vraag werd beantwoord door Monica Kwakkelstein, van de projectgroep Energiek Baambrugge. Zij vertelde dat de gemeente Ronde Venen een aantal gebieden heeft aangewezen waar de ontwikkeling van zonnevelden mogelijk is. Het gebied tussen Loenersloot en Baambrugge is daar één van, maar eventuele locaties moeten dan wel grote afstand houden van de bebouwde kom én de beide oevers van de Angstel. De gemeente Stichtse Vecht heeft ook al een "kansenkaart" met mogelijke locaties, maar daar is het nog niet mogelijk voor private partijen een vergunning aan te vragen. Dat kan binnenkort wel. In De Ronde Venen zijn ze al wel zover en mag iedereen die aan de voorwaarden voldoet een aanvraag indienen. Eén van de voorwaarden is wel dat de lokale gemeenschap voor de helft in deze projecten moet meedelen.
Wat willen ze dan in Baambrugge?
Monica vertelde dat in Baambrugge de aanvankelijke weerstand tegen eventuele projecten was omgeslagen in een wens om zoveel mogelijk mee te praten. De bewoners beseften dat als er toch wat moet gebeuren, je beter kunt zorgen dat je zoveel mogelijk zelf de regie houdt. Niet alleen de lasten maar ook de lusten was het devies. In twee dorpsraden had de bevolking zich daar met ruime meerderheid voor uitgesproken. Het nieuws dat andere - commerciële - partijen in de buurt al bezig zijn met hun eigen projecten hielp daarbij. Als die - commerciële - projecten een vergunning krijgen moet je maar afwachten hoeveel inspraak en opbrengst er voor het dorp overblijft.
Hoe ver zijn ze dan al in Baambrugge?
Hier nam Rein de Wolff het stokje over van Monica. Rein zit ook in de projectgroep en heeft ervaring met het ontwikkelen van zonnevelden. Hij vertelde hoe de groep al twee jaar bezig is met gesprekken met grondeigenaren, de gemeente en provincie. Met een overwegend positieve uitkomst. Zo positief zelfs dat er al drie mogelijke locaties zijn komen bovendrijven. De zogenoemde puntzak, het gebied ten zuiden van het Indijkpad, begrensd door de spoorlijn en het kanaal, een gebied ten noorden van, en langs de Zuwe en als laatste een strook parallel aan de A2 tussen Loenersloot en Baambrugge. In de eerste twee gebieden zijn inmiddels ook andere partijen actief zodat de laatste locatie het meest kansrijk is voor een lokale coöperatie.
Waarom zouden wij meedoen?
Rein schetste nog even de drie keuzes die ook aan de Baambruggers was voorgelegd. We kunnen zelf een coöperatie oprichten en hebben dan 100 procent zeggenschap over ontwikkeling, ontwerp en inkomsten. Ook voor de helft aansluiten bij een ander project zou kunnen, maar dan moet je afwachten hoeveel inspraak en rendement er overblijft. En je kunt ook niets doen en afwachten. Maar in de wetenschap dat er bijna zeker wat gaat gebeuren, kun je dan niet meer bijsturen. Toen dezelfde keuze aan de Loenersloters werd voorgelegd ging een ruime meerderheid van de armen omhoog voor de eerste optie. Volledig lokaal.
Maar hoe doe je dat dan in eigen beheer?
Gesteund door dit enthousiasme schetste Rein de zaken die nog moeten gebeuren. Allereerst moet er een overeenkomst worden gesloten met landeigenaren. Daarna kunnen we gaan denken aan de oprichting van een coöperatie, die zich stort op de aanvraag van een vergunning. Ondertussen is het goed als ook al de financiering en de beschikbare subsidies in kaart worden gebracht. En als dat allemaal loopt kunnen we op zoek naar een landschapsarchitect die samen met de bevolking het ontwerp gaat maken. Als we de handen ineenslaan zou begin 2024 de vergunningaanvraag de deur uitkunnen zodat aan het einde van dit decennium de panelen al gelegd kunnen worden.
Wat levert het ons op?
Is natuurlijk ook een vraag die onvermijdelijk werd gesteld. Zo ook die avond. Als de ontwikkeling in eigen beheer wordt gedaan zijn er grofweg drie groepen die meedelen. De grondeigenaren, lokale burgers die via een obligatie een aandeel in het project kunnen kopen en het omgevingsfonds dat geld beschikbaar stelt voor lokale gemeenschappelijke initiatieven. Eventuele opbrengsten worden verdeeld onder deze groepen. Om te voorkomen dat projecten vroegtijdig stranden heeft de overheid een regeling waar voor 15 jaar een bodemprijs wordt gegarandeerd. Dus ook als de stroomprijs in elkaar stort is er langdurig zicht op rendement. Het zal geen verrassing zijn dat reeds bestaande
zonnevelden het afgelopen jaar prima opbrengsten hebben laten zien door de hoge prijzen.
Het klaslokaal van de school zat lekker vol.
Toch nog een vraagje….
De stortvloed aan informatie riep natuurlijk vragen op bij de toehoorders, die zo goed mogelijk werden beantwoord door de sprekers. Is er wel genoeg capaciteit op het stroomnet voor dit soort projecten?, bijvoorbeeld. Ja dat is zeker een probleem en de netbeheerders zijn bijna met niets anders bezig dan uitbreiding. Toch ziet het er voor onze regio nog redelijk goed uit. Er is nog plek in het verdeelhuisje bij de oprit van de A2. En; Is de productie van panelen niet meer vervuilend dan ze aan schone energie opbrengen?, was een andere vraag. Daar kwam een geruststellend antwoord op. Na maximaal acht maanden is de uitstoot van de productie gecompenseerd en kan de schone productie beginnen. En als je rekent dat de levensduur 20 tot 25 jaar is dan levert dat veel schone energie op.
Wat nu?
Doel van de avond was niet alleen de Loenersloters te informeren, maar vooral ook ze enthousiast te maken mee te doen. Niet alleen als lid in de op te richten coöperatie maar ook in de verschillende werkgroepen of klankbordgroepen. Lesley van Energiek Baambrugge legt uit dat we alle deskundigheid en meningen goed kunnen gebruiken en deed een oproep zich te melden. Ook kregen de toehoorders de belofte dat het dorp van de vorderingen van het project op de hoogte zal worden gehouden. In een rondgaande intekenlijst konden mensen hun naam en mailadres invullen. Sommigen lieten weten graag mee te willen doen, ook in een werk- of klankbordgroep. De eerste suggestie voor het ontwerp kwam ook al gelijk op tafel. Is het geen goed idee om groene panelen neer te leggen? Levert wat minder op maar is misschien wel mooier. Het meedenken was al begonnen.
Voor vragen kunt u mailen naar energiekbaambrugge@gmail.com
Rein Rossing